Gazeta Lekarska PREMIUM 05/2015

183969837

Prawo i medycyna
Prawnicy w Poznaniu

W dniach 20-22 marca 2015 r. odbyła się w Poznaniu konferencja szkoleniowa zorganizowana przez Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej oraz Naczelny Sąd Lekarski. Poruszono wiele ciekawych zagadnień i ważnych w codziennej praktyce organów orzekających o odpowiedzialności zawodowej lekarzy.

Problematykę postępowań kasacyjnych w zakresie orzeczeń dotyczących odpowiedzialności zawodowej lekarzy omówił Andrzej Siuchniński – sędzia Sądu Najwyższego. Podkreślił on, że kasacja przysługuje od prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego, kończącego postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy, zaś nie przysługuje od postanowień NSL. Sędzia odwołał się także do problematyki odpowiedzialności zawodowej lekarzy. Art. 53 ustawy o izbach lekarskich stanowi, że: „Członkowie izb lekarskich podlegają odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza, zwane dalej przewinieniem zawodowym”. Ustawodawca nie dookreśla jednak, czy naruszenie ma mieć charakter oczywisty, czy też rażący. W innych ustawach korporacyjnych – dotyczących adwokatów, sędziów, komorników – mowa jest o naruszeniach mających charakter rażący, oczywisty. Wydaje się zatem, że odpowiedzialność lekarza zdaje się być bardzo szeroka.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Karalność przewinienia zawodowego

Kolejną istotną kwestią omówioną przez sędziego Siuchnińskiego było przedawnienie karalności czynu w oparciu o art. 64 ustawy o izbach lekarskich. Art. 64 ust. 3 mówi o tym, że karalność przewinienia zawodowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia minęło 5 lat. Jednak 5-letni termin ustania karalności nie ma zastosowania (nie działa), gdy popełniony czyn jest przestępstwem. Wówczas zastosowanie ma przepis art. 101 kodeksu karnego. Zgodnie z orzecznictwem SN, jedynie prawomocny wyrok sądu powszechnego skazujący za przestępstwo może stanowić podstawę do uznania, że czyn stanowi nie tylko przewinienie zawodowe, ale również przestępstwo.

W orzeczeniach SN

Sędzia Andrzej Siuchniński wskazał również błędy i niedoskonałości, z którymi spotkał się, orzekając w sprawach dyscyplinarnych lekarzy. To m.in. opieszałość proceduralna organów, która wielokrotnie prowadzi do umorzenia postępowań. I podkreślił, że SN nie daje aprobaty dla tego typu błędów.

W roku 2015 Sąd Najwyższy procedował już w 4 sprawach dotyczących odpowiedzialności zawodowej lekarzy.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Dokumentacja medyczna pod lupą

Zagadnienie odpowiedzialności lekarza za przestępstwa przeciwko dokumentom przedstawił dr hab. n. prawn. Rafał Kubiak. Analizy i interpretacji dokonał w oparciu o następujące przepisy:

  • ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty,
  • ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta,
  • ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych,
  • rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania,
  • Kodeks Etyki Lekarskiej,
  • ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. kodeks postępowania karnego.

W świetle powyższych przepisów okazuje się, że konsekwencją prawną w przypadku nierzetelnego prowadzenia dokumentacji medycznej przez lekarza może być:

  • odpowiedzialność zawodowa – w świetle art. 53 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich członkowie izb lekarskich podlegają odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza (art. 28 KEL) […] Lekarz musi czuwać nad prawidłowym prowadzeniem dokumentacji lekarskiej oraz zabezpieczeniem jej przed ujawnieniem;
  • odpowiedzialność cywilna – jeśli w wyniku braku dokumentacji albo niewłaściwego sporządzenia dokumentacji pacjent poniesie uszczerbek na zdrowiu, może dojść do roszczeń cywilnoprawnych;
  • odpowiedzialność karna – grozi za narażenie pacjenta na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężki uszczerbek na zdrowiu.

Przepisy kodeksu karnego przewidują przestępstwa przeciwko dokumentom określone w art. 270 KK – fałszowanie dokumentu (podrobienie i przerobienie dokumentu) oraz w art. 271 KK – poświadczenie nieprawdy. W świetle orzecznictwa SN opinie biegłych nie mogą podlegać ocenie z punktu widzenia przestępstwa poświadczenia nieprawdy. Jeżeli jednak biegły celowo przedstawi opinię, w której poświadcza nieprawdę, to należy odwołać się do treści art. 233 § 4 KK, który brzmi: „Kto, jako biegły, rzeczoznawca lub tłumacz, przedstawia fałszywą opinię mającą służyć za dowód w postępowaniu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”. Ustawodawca przewidział surowe kary za podrabianie i przerabianie dokumentu w celu użycia go za autentyczny lub użycie takiego dokumentu jako autentycznego:

  • grzywna (do 1 080 000 zł)
  • kara ograniczenia wolności (od 1 do 13 miesięcy)
  • kara pozbawienia wolności (od 3 miesięcy do lat 5)

KPK – będą zmiany

1 lipca 2015 r. wejdą w życie nowe przepisy kodeksu postępowania karnego. Prokurator Andrzej Jóźwiak omówił problematykę wpływu wprowadzanych zmian na postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy z perspektywy prokuratora. W stosunku do obecnie obowiązujących przepisów dokonane będą 284 zmiany. Ma to istotne znaczenie dla organów zajmujących się odpowiedzialnością zawodową lekarzy, gdyż w sprawach nieuregulowanych w ustawie o izbach lekarskich do postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej stosuje się odpowiednio przepisy KPK (z pewnymi wyjątkami).

W świetle przepisów nowego kodeksu postępowania karnego tylko w wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, sąd będzie mógł dopuścić i przeprowadzić dowód z urzędu. I tu pojawia się problem – sformułowanie z użyciem podwójnego kwantyfikatora „wyjątkowe wypadki uzasadnione szczególnymi okolicznościami” to pojęcie niedookreślone, zatem tak naprawdę nie wiadomo, o jakich sytuacjach mowa. Skład orzekający sądu będzie miał możliwość zadawania pytań, ale tylko w wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Niedotrzymanie takich wymogów może skutkować postawieniem zarzutu dotyczącego naruszenia procedury. To strony mają być podmiotem aktywnym w trakcie postępowania, a sąd lekarski ma jedynie nadzorować przebieg rozprawy, uważnie śledzić bieg postępowania i ważyć, co jest istotne, a co nie.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Uznawanie kwalifikacji zawodowych w UE

Mec. Marek Szewczyński, radca prawny Naczelnej Izby Lekarskiej, przedstawił zagadnienie związane z dyrektywą 2005/36/WE w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych a odpowiedzialnością zawodową lekarzy, z uwzględnieniem tzw. mechanizmu ostrzegania. Uznanie kwalifikacji zawodowych polega na uznaniu przez państwo członkowskie UE (tzw. państwo przyjmujące) dokumentów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, które obywatel państwa UE uzyskał w innym lub innych państwach członkowskich UE (tzw. państwo rodzime). Co to oznacza? Dzięki niemu kwalifikacje zawodowe uzyskane w państwie rodzimym nabierają takiej samej mocy w zakresie prawa do podejmowania i prowadzenia działalności zawodowej, jakie państwo przyjmujące przyznaje kwalifikacjom uzyskanym na swoim terytorium. Mechanizm ostrzegania zaś nakłada obowiązek na właściwe organy danego państwa zgłaszania właściwym organom wszystkich pozostałych państw członkowskich UE informacji o wskazanych w dyrektywie pracownikach ochrony zdrowia, którym organ publiczny lub sąd zakazał wykonywania zawodu lub ograniczył jego zakres (czasowo lub na stałe). System ostrzegania będzie obejmować wszystkich lekarzy i lekarzy dentystów, nawet tych, którzy nie zamierzają korzystać z uprawnień przewidzianych w dyrektywnie, czyli nie będą migrować do innych państw członkowskich UE w celu szukania zatrudnienia w zawodzie lekarza.

Dyskusja

Na zakończenie konferencji odbył się panel dyskusyjny, podczas którego uczestnicy mieli możliwość wymiany uwag, dzielenia się doświadczeniem, zadawania pytań. Na konferencji obecny był również Maciej Hamankiewicz – prezes Naczelnej Rady Lekarskiej oraz Krzysztof Kordel – prezes Wielkopolskiej Izby Lekarskiej.

Zamknij

Paulina Tomaszewska

183969837

Prawo i medycyna
Prawnicy w Poznaniu Kwiecień 28, 2015


Szukaj